Jij zegt het- Connie Palmen

Samenvatting:

Voor de meeste mensen bestaan wij alleen in een boek, mijn bruid en ik. De afgelopen vijfendertig jaar heb ik met een machteloos afgrijzen moeten aanzien hoe onze echte levens bedolven raakten onder een modderstroom van apocriefe verhalen, valse getuigenissen, roddels, verzinsels, mythen, hoe onze ware, complexe persoonlijkheden werden vervangen door clichématige personages, vernauwd tot simpele imago’s, op maat gesneden voor een sensatiebelust lezerspubliek. En dan was zij de broze heilige, ik de brute verrader. Ik heb gezwegen. Tot nu.

Personages:

Ted Hughes
Engelsman, ontmoet Sylvia Plath als hij 25 jaar oud is. Als ze sterft, is hij 32 jaar oud. Volgens Plath is hij een grote en sterke man (uitgebreide beschrijving van zijn uiterlijk op pagina 62) en volgens zijn vrienden een stugge man uit Yorkshire. Zijn ouders wonen daar nog en zijn vader heeft een oorlogstrauma overgehouden aan de Eerste Wereldoorlog. Hij heeft een oudere zus Olwyn die in Parijs woont en een oudere broer Gerald die naar Australië geëmigreerd is. Hughes is zeer spiritueel: vanaf zijn dertiende heeft hij zijn hoofd vol magische verhalen en vanaf zijn twintigste is hij een sterrenwichelaar. Waar Plath bij hem zijn schrijven en zelfvertrouwen stimuleert (zijn ‘witte godin’), doet hij dat bij haar lange tijd niet hoewel hij dat wel probeert. Waar zij voor een gedicht de buitenwereld nodig heeft en altijd zichzelf in haar gedichten verwerkt, gaat hij juist naar binnen en hij probeert haar dat ook te leren. Hughes heeft veel dromen en zit vol fantasie en probeert Plath onder haar Amerikaanse stolp van onechtheid te bevrijden, zichzelf te laten zijn. Uiteindelijk vindt zij een eigen stem, een boze stem, maar heeft hij het gevoel zelf onder die stolp terechtgekomen te zijn: hij heeft dan te lang geprobeerd de fantastische echtgenoot te zijn en ‘de vos in zichzelf’ genegeerd. Dan wil hij eruit: de werkelijkheid en de natuur in en hij gaat dan vreemd. Sylvia wekt ridderlijkheid en zorg in hem op en hij voelt zich dan gewild en nodig. Als hij zich schuldig voelt over haar dood, dan is dat vooral omdat ze door hem is afgedaald in haar ziel en daar het verlangen naar haar vader en de dood vond.

Sylvia Plath

Amerikaanse, ontmoet Ted Hughes als ze 23 jaar oud is. Als ze sterft, is ze dertig jaar oud. Ze woonde samen met haar moeder, broer en grootouders van Duitse komaf. Op haar achtste overleed haar vader aan verwaarloosde suikerziekte. (Op pagina 96-97 wordt uitgebreid op het karakter en leven van de vader ingegaan.) Ze lijdt aan depressies die erger worden als een verhaal wordt afgewezen en ze niet wordt toegelaten tot een schrijfworkshop. Ze doet dan een zelfmoordpoging, waarna ze elektroshocktherapie krijgt, waar ze twee accolades naast haar slapen aan overhoudt. (Een uitgebreide beschrijving van haar uiterlijk staat op pagina 11-12.) Deze therapie doodt haar verbeeldingskracht en ze wordt alleen opgezocht door haar docent literatuur, dokter Beusscher, die haar de taal weer leert. Ze probeert zich dan een keer te verdrinken zoals Virginia Woolf en doet weer een echte poging tot zelfmoord – ze is dan twintig jaar – door met vijftig slaappillen de kruipruimte van hun huis in te gaan en zich daar op te sluiten. Na drie dagen wordt ze gered. Plath gebruikt haar eigen leven en dus ook deze zelfmoordpogingen in haar poëzie en verhalen en maakt die draaglijk door zelfspot. Ze heeft volgens Hughes geen fantasie en durft niet eerlijk te zijn, omdat ze niet het diepste punt van zichzelf kan bereiken. Ze is ook jaloers op zijn fantasie. Ze doet alsof ze vrolijk is maar is eigenlijk bang. Ze wil liefhebben, maar haat het als ze het doet, en ze wil bemind worden, maar straft iedereen die van haar houdt. Ze lijkt verknocht aan de pijn en zich niet te willen losmaken van God de Vader, moeder, paniek en bevrijding. Plath verlangt naar haar vader en dus naar de dood. Ze heeft niet alleen een ingewikkelde relatie met de mannen in haar leven maar ook met de vrouwen: ze voelt zich het eigendom van bevoogdende vrouwen zoals haar moeder en de weldoensters en rekent in haar roman The Bell Jar met hen af. Ook vrouwen zonder kinderen zoals Olwyn, Dido Merwin en Assia krijgen ervan langs.
MotievenDood

Plath verlangt naar haar vader en de dood, haar moeder brengt haar de dood en haar man wordt haar dood. En uiteindelijk wordt haar dood zijn dood want ‘Een zelfmoord doodt twee mensen, Maggie, daar is hij voor bedoeld.’ (Arthur Miller over de zelfmoord van Marilyn Monroe, pagina 260) Vanwege de gaten in haar handen die de pijlen in de omheining maken als ze daaroverheen klimt na een bezoek aan hem, noemt ze hem ‘mijn kruisiging’ en omdat ze na haar zelfmoordpoging uit de dood herrezen is, vergelijkt ze zichzelf met Jezus. Ze praat veel over de dood maar Hughes denkt dat ze dan spreekt over een symbolische, een poëtische dood: voordat je kunt scheppen, moet je sterven. Hij is niet bang van een dergelijke dood want volgens hem gaat alle literatuur over de strijd tegen het kwaad, tegen wat uit is op onze dood. Pas als ze haar poëtische zelf gevonden heeft en een goed gedicht schrijft over een vrouw op weg naar haar dode vader, schrikt hij. ‘Pappie was terug en hij bleef bij ons logeren.’ (pagina 201) Niet de Ierse dichter en Al Avaraz zijn zijn rivalen maar met haar vader en de dood strijdt hij om haar ziel. Haar verlangen naar de dood is een verlangen naar een leven zonder man en kind, zonder verantwoordelijkheden, zonder beroemd willen worden.

Spiritualiteit

Hughes is erg spiritueel en voelt vaak aan of droomt dat er dingen gaan gebeuren. Er zit ook veel symboliek in hun leven. Zo voorspelde zijn horoscoop op de dag van hun ontmoeting hem dat hem een rampzalige ontmoeting te wachten stond, Lucas wil hem niet helpen met een liefde die verdoemd was, vergelijkt Sylvia zichzelf met Celia Copplestone in ‘The Cocktail Party’ van T.S. Eliot ‘die een manier van leven koos, die naar de dood moest leiden’(pagina 17) als de omgekeerde pijlpunten op de omheining rond haar campus gaten in haar handen maken, is vrijdag de dertiende de geboortedag van haar vader en de dag dat hij hen het ongeluk instort, wordt de gevonden vogel net als Plath vergast, ziet en schildert Rogouin een aapachtige belager achter haar en ziet Hughes dan een slang weg kronkelen, ziet hij in een visioen hun toekomstige huis en een kerkhof, wordt de haas in het hoorspel werkelijkheid en er zijn nog veel meer voorbeelden. Hughes heeft deze voorspellende gaven omdat hij in staat is diep in zichzelf af te dalen, zijn echte zelf kent.
Titelverklaring 

De ik heeft altijd een afkeer gehad van het autobiografische, in tegenstelling tot Sylvia Plath. Om haar haar eigen poëtische stem te laten ontdekken probeerde hij steeds haar weg te leiden van haarzelf naar een onontgonnen binnenwereld. In zijn laatste bundel Birthday Letters gebruikt hij op advies van zijn gestorven bruid voor het eerst de eerste persoon enkelvoud – ik – en dat werkte louterend. De laatste zin van het boek is dan ook: ‘… en ik zei het, ik.’

De titel van het boek heeft hiermee te maken, alleen is er van de ‘ik’ ‘jij’ gemaakt: ‘Met de titel Jij zegt het legt Connie Palmen de stem bij haar protagonist Ted Hughes. Hij mag zijn visie geven op zijn huwelijksperiode met Sylvia Plath.’ (Ruud 2015) De titel ‘Ik zeg het’ had waarschijnlijk te veel de indruk geweest dat Palmen zelf aan het woord is. Dat is ze natuurlijk ook maar het is de bedoeling dat je denkt dat Hughes de ik is.

Beoordeling:

Voordat ik het boek van Connie Palmen ging lezen, wist ik niks af van de hele situatie rondom Ted Hughes en Sylvia Plath. De thema’s die Connie Palmen in haar boek gebruikt komen heel erg naar voren. Zelf vind ik het een heel erg mooi geschreven boek, heel gedetailleerd waardoor je het wel heel goed begrijpt, vanuit Ted zijn kant. Nadat ik het boek had gelezen ben ik mij gaan verdiepen in het verhaal wat er nou allemaal is gebeurd rondom deze 2 personages. Hierdoor snapte ik het verhaal beter.

Geef een reactie

Je e-mailadres wordt niet gepubliceerd. Verplichte velden zijn gemarkeerd met *

*

De volgende HTML tags en attributen zijn toegestaan: <a href="" title=""> <abbr title=""> <acronym title=""> <b> <blockquote cite=""> <cite> <code> <del datetime=""> <em> <i> <q cite=""> <strike> <strong>