Waarom ik Reinaert de vos geen goed verhaal vind

Reinaert de vos, of Van den vos Reynaerde, is al sinds de middeleeuwen bekend. Het verhaal, dat is geschreven door een zekere Willem, vertelt over Reinaert de vos en de andere dieren in het koninkrijk van koning Nobel (de leeuw). Reinaert is een sluw beest, een misdadiger die iedereen keer op keer weet te bedriegen. Het verhaal is zowel te lezen in de originele, Middelnederlandse versvorm, als in de hedendaagse vertaalde versie.

Ik vind Reinaert de vos zeker een interessant verhaal, vanwege de informatie over de middeleeuwen die erin naar voren komt. Zo kom je als lezer meer te weten over middeleeuws recht, feodale verhoudingen en het christelijke geloof.  Ook krijg je, wanneer je de twee teksten met elkaar vergelijkt, nog wat mee over de Nederlandse taal van vroeger en de manier waarop verhalen werden voorgedragen.

Het verhaal maakte me in het begin nieuwsgierig; wat zou er gebeuren met een vos die zóveel had misdaan? Maar het duurde niet lang of ik kwam erachter dat Reinaert de vos helaas maar weinig spanning bevat. Het verhaal wordt, hoe verder je erin komt, alleen maar voorspelbaarder. Zodra je weet wie Reinaert als volgende slachtoffer heeft uitgekozen is het bijna volledig duidelijk hoe het verhaal verder zal gaan. Je weet dat Reinaert iedereen te sluw af zal zijn en dat zijn vijanden hoogstwaarschijnlijk met veel bloed en pijn vernederd zullen worden. Op een gegeven moment had ik het wel gehad met het verhaal, omdat er toch geen verassingen meer in zaten. Het einde vond ik daarom ook niet goed; het verliep precies hetzelfde als de vorige verzen in het middendeel van het boek. Willem had het verhaal wat mij betreft best wat in mogen korten als hij toch telkens hetzelfde ging schrijven.

Ook de manier waarop deze gebeurtenissen zich telkens weer herhaalden, vond ik niet erg plezierig om te lezen. Ik vond de terugkerende mishandelingen eerder ranzig dan spannend. Geen beter vermaak dan leedvermaak? Voor de middeleeuwers gold dit misschien, en blijkbaar ook voor veel lezers van nu, maar ik vond de manier waarop de personages werden toegetakeld afschuwelijk en had moeite om door de gewelddadige verzen heen te komen.

Wat ik wél boeiend vond tijdens het lezen van Reinaert de vos was de kritiek op de maatschappij die door de schrijver in het verhaal wordt gegeven. Het verhaal is erg opstandig. De kerk wordt meerdere malen belachelijk gemaakt; Willem was het blijkbaar niet eens met het feit dat geestelijken het celibaat aan hun laars lapten en makkelijk waren in het weggeven van aflaten. Ook lijkt er kritiek te worden geleverd op het bestuur van de staat. Met de koning en vooral de adel wordt behoorlijk de spot gedreven. De hoge edelen waren blijkbaar erg dom en lui. Hierbij is de symboliek van welk dier welke stand representeert best interessant. Wat zegt de keuze van een dikke, vraatzuchtige beer die een hoge pet van zichzelf op heeft over de adel van die tijd? Deze afkeuring van de middeleeuwse maatschappij maakte het boek voor mij toch wat leuker om te lezen, omdat je zulke uitingen niet snel in geschiedenisboeken terug zult vinden. Wat opviel is dat ook het ‘gewone’ boerenvolk negatief wordt neergezet, met namen die verwijzen naar kwijl of seks. Willem zal dus echt niet blij zijn geweest met de de middeleeuwse samenleving.

Alles bij elkaar genomen zou ik Reinaert de vos niet aanraden vanwege de enorme voorspelbaarheid van het verhaal. De gruwelijke details en bloederigheid zorgden er al snel voor dat ik afknapte. Wanneer je puur geïnteresseerd bent in de middeleeuwse (literatuur)geschiedenis is Reinaert de vos wel heel interessant. Het verhaal vond ik niet goed, maar het lezen ervan heeft me wel meer kennis over de middeleeuwse samenleving opgeleverd.

 

Geef een reactie