Hajar en Daan – Robert Anker

                     S A M E N V A T T I N G

Het boek gaat over Daan en Hajar. Hajar is 17 jaar en zit in 5 VWO waar zij Geschiedenis krijgt van de 32-jarige Daan. Hajar is ijverig in alles wat zij doet, ze weet duidelijk wat ze wilt en doet er alles aan om dat te bereiken. Ze heeft een duidelijke visie van hoe de maatschappij zou moeten zijn, alle geloven en culturen zouden samen moeten kunnen leven. Hajar is moslima maar het is niet dat je kan zeggen dat zij streng gelovig is, ze bepaald zelf wat zij wel en niet doet binnen haar geloof. Zo gaat zij pas later een hijab dragen. Er is een interessante dynamiek in het karakter van Hajar, ze is een zeer geëmancipeerde vrouw (en dat in een huis met enkel haar vaak afwezige vader en haar broer) maar laat zich toch kort houden door haar veeleisende cultuur en geloofsovertuiging. Daan daarentegen heeft geen ruggengraat en heeft geen idee wie hij is en wat hij wilt. Hij is up-to-date met de laatste trends en houdt van uitgaan.

Er ontstaat een heftig relatie tussen de twee personages ook al is dit in een zin onmogelijke liefde.Uiteindelijk komt volgens Hajar het cultuurverschil tussen Hajar en Daan en gaat zij zich meer richten op haar geloof en stichting Moeder Marokko Vadertje Holland. Met de jaarwisseling krijgt Daan een brief van Hajar, voor hem is de inhoud al duidelijk voordat hij de brief geopend heeft. Door de cultuurverschillen passen ze niet bij elkaar maar Hajar zal altijd van hem blijven houden. Daan is hier kapot van en gaat op een zelfdestructief pad, hij meldt zich een tijdje ziek. Toch besluit Daan terug te gaan naar school omdat het de enige plek is waar hij Hajar kan zien, dit verandert echter niets aan hun situatie. Daan stort zich na een korte vakantie volledig op zijn werk, hij lijkt over Hajar heen te komen en heeft zelfs een nieuwe vriendin maar dan ziet hij Hajar weer en valt hij terug in zijn oude patroon. Erger nog, het blijkt dat Hajar getrouwd is met een man uit Marokko maar, zij wilt scheiden ondanks dat dat niet geaccepteerd is binnen de cultuur.

                           T H E M A

In dit boek draait het eigenlijk allemaal om de cultuurverschillen tussen de twee hoofdpersonen Hajar en Daan. Daan Hollander is van Nederlandse afkomst. Hajar daarentegen is van Marokkaanse afkomst. Dit zorgt voor heel wat problemen in hun relatie. Daarnaast wordt in het boek ook aandacht besteed aan cultuurverschillen in het algemeen, dus niet alleen bij relaties. Je zou het thema dan ook kunnen omschrijven als: De gevolgen van de verschillen tussen twee culturen in het dagelijkse leven.

                     B E O O R D E L I N G

Ik geef dit boek 3/5 punten. Het thema spreekt me aan maar er zijn irrelevante verhaallijnen, zoals wanneer Daan geschiedenisles geeft. Soms is het moeilijk om de grote lijn dan nog te volgen. Daarbij heeft het boek een open eind, je weet niet wat er met Hajar is gebeurt. Interessant is wel dat er een bepaalde wending is, in plaats van dat Hajar zich zou richten op ”Nederlander” zijn, richt Daan zich op Marokkaan worden. Dat spreekt aan de andere kant wel tegen dat Daan naar zichzelf opzoek is.

Alleen maar nette mensen – Robert Vuijsje

                    S A M E N V A T T I N G

David Samuels is 21 jaar en woont in Oud-Zuid in Amsterdam. Hij heeft drie jaar geleden zijn gymnasiumopleiding afgerond. Tijdens zijn middelbare schooltijd heeft hij zijn vriendin Naomi leren kennen. Hij gaat om met Bas, Daan, Esther en Annet, oud klasgenoten die na de middelbare school door zijn gegaan met studeren in tegendeel tot David. David is sinds het halen van zijn diploma op zoek naar zichzelf, wat onder andere ook heeft gezorgd voor relatieproblemen.

David, die joods is, ziet er uit als een Marokkaan. Hij leert Rowanda kennen en krijgt een kijkje in de wereld van de Queen uit de Bijlmer. Rowanda is een negerin die fors gebouwd is. Zij krijgt een relatie met David profiteert van zijn geld door hem van alles en nog wat voor haar te laten betalen. David merkt dat hij in een echt Surinaams gezin terecht is gekomen, de broers en de moeder van Rowanda bemoeien zich met alles. Het komt David goed uit dat Rowanda ook een ”echte” negerin is want hier is hij naar opzoek. Daarbij is intellect ook een eigenschap waar hij naar opzoek is.

Het interraciale koppel krijgt te maken met moeilijke situaties. Wanneer de ouders van het koppel elkaar ontmoet, besluiten zij dar Rowanda en David niet bij elkaar passen omdat ze te veel van wereld verschillen. David gaat uit met de neef van Rowanda en wanneer hij een ander meisje probeert te versieren, zier Rowanda dat waarna ze niets meer te maken wilt hebben met David. David probeert andere meisjes te leren kennen maar zij voldoen niet aan zijn wensen, zelfs zijn ex-vriendin Naomi doet niets meer voor hem. Hij probeert Rowanda terug te krijgen maar zij weigert.

David gaat naar Amerika waar hij seksavonturen beleeft met verschillende negerinnen, wel in ruil voor geld. Hij begint Naomi steeds meer te waarderen. Uiteindelijk ontmoet David een intelligente negerin, hij vindt dat die net als intelligente witte vrouwen zijn. Dan kan hij net zo goed met Naomi zijn aangezien hij geen behoeft heeft aan een domme negerin enkel voor lust. Wanneer David eenmaal terug is, hoort hij dat Naomi en Daan samen zijn en dar ook Rowanda een andere jongen heeft leren kennen.

David voelt zich geen Nederlander meer en de afwijzing van Rowanda en Naomi doet hem pijn. Hij wilt geen Nederlander meer zijn en voelt zich eerder Marokkaan. David leert Naima kennen, een Marokkaanse. Wel stelt zij duidelijk dat ze wel ontwikkeld zijn en ook in een betere buurt wonen. Het eten spreekt David aan maar er zijn nog heel wat rituelen af te werken voordat hij bij haar thuis mag komen.

                           T H E M A

Het belangrijkste thema in dit boek is de zoektocht naar jezelf. David is joods en lijkt op een Marokkaan, hij komt uit een rijk Nederlands gezin en heeft zijn gymnasiumdiploma. Hij is erg opzoek naar zichzelf en stelt zelfs studeren uit tot hij weet wie hij is en wat hij wilt. Persoonlijke identiteit vinden is zijn belangrijkste doel, hoort hij thuis bij de Nederlanders of niet? Het contact en de drang om met negerinnen te zijn lijkt ook een uiting hiervan te zijn.

                    B E O O R D E L I N G

Ik geef dit boek 3/5 punten. Het hoofdpersonage ligt mij niet zo en er is veel stereotypering waardoor ik niet goed in het boek kan komen en geïrriteerd raak. Daan komt over als een verwend nest die veel te laat doorheeft dat hij moest waarderen wat hij heeft, hij hoefde helemaal niet te proberen om bij een andere groep te horen. De onmogelijke liefde is echter wel een verhaallijn die ik kan waarderen, daarbij is cultuurverschil en die overkomen ook een thema dat mij ligt.

De historie van mejuffrouw Sara Burgerhart – Aagje Deken & Betje Wolff

S A M E N V A T T I N G

Sara Burgerhart is enig kind en wees. Na de dood van haar ouders heeft Abraham Blankaart de voogdij gekregen, een vrijgezelle oude man. Deze reist echter graag en zit in momenteel in Frankrijk. Daarom woont Sara bij haar tante Suzanne Hofland. Dit is een sekreet van de bovenste plank, die alleen maar uit is op het geld van Sara dat zij als toeziend voogd zal krijgen. Ze laat Sara in pauper kleding lopen en slecht voedsel eten. Ook mag Saartje niet zoveel muziek maken als ze zou willen en moet ze streng volgens de bijbel leven.

Sara pikt het niet langer en vlucht weg. Ze gaat bij weduwe Spilgoed wonen die ze tevens als vriendin beschouwt. Met alle mensen in het huis raakt Sara goed bevriend. Eindelijk heeft ze de vrijheid om te doen wat ze wil en de jongemannen dienen zich aan. Voor Sara is dit leven helemaal nieuw en elke uitnodiging neemt ze aan. Ondertussen houdt ze haar voogd en haar vriendinnen op de hoogt van haar ondernemingen. Ze wil nog niet trouwen ook al willen al die mannen haar. Ze kan ook eigenlijk niet kiezen, want ze zijn allemaal leuk voor uitstapjes.

Hendrik Edeling is de meest serieuze vrijer, hij verklaard zijn op rechte liefde aan Saartje.
Maar Sara is meer geïnteresseerd in de charmante R. hij neem haar overal mee naar toe. Wat zij niet weet is dat hij alleen uit is op de liefdesdaad, zo naïef is ze nog.
Edeling schuift ze af, ze zegt hem alleen zijn vriendschap te willen.
Ondertussen is Blankaart bezig in Frankrijk met de vader van Edeling over te halen om het huwelijk toe te staan. Deze is namelijk tegen, omdat Sara gereformeerd is en Hendrik is Luthers.

Op een gegeven moment zegt de lieve weduwe tegen Sara, dat ze met zichzelf te koop loopt door al haar uitstapjes met verschillende mannen. Sara schrikt ontzettend en belooft de weduwe voortaan alles te doen wat deze zegt. Nog een laatste keer spreekt ze met R. af. Deze afspraak stond al en ze kon hem echt niet afzeggen want dat zou onbeleefd zijn.

Helaas wordt dit een drama. R. ontvoert Sara min of meer naar zijn landhuis. Hier probeert hij haar aan te randen. Sara kan echter ontsnappen doordat de dochter van de tuinman haar uit het huis smokkelt.

Helemaal overstuur komt ze thuis, waar haar ‘familie’ haar opvangt. Ze is nog dagen ziek en overstuur. De heer Edeling komt haar bezoeken en is zeer bezorgd. Door alle gebeurtenissen beseft Sara dat ze liefde voelt voor Hendrik. Ondertussen is Abraham Blankaart erin geslaagd de vader van Hendrik over te halen het huwelijk goed te keuren.

En zo gebeurt het dat Sara en Hendrik trouwen en heel gelukkig zijn met elkaar. Om het geluk te bezegelen krijgen ze ook nog een zoontje, die ze Jan noemen.

T H E M A

Een terugkomend thema is het boek is de opvoeding van jonge vrouwen en voorbereiding voor hun huwelijk. Er worden veel opvoedkundige brieven geschreven door Susanna Hofland, Abraham Blankaart en de weduwe Willis.

B E O O R D E L I N G

Ik geef dit boek 4/5 punten. Er is een interessante verhaallijn en het is een moralistisch boek. Het is wel moeilijk geschreven maar het verhaal sluit aan op mijn interesses. Er is geel diepgang en er is een duidelijke karakterontwikkeling. Ook is het boek vanaf meerdere invalshoeken beschreven.

Het gouden ei – Tim Krabbé

S A M E N V A T T I N G

Rex Hofman en zijn vriendin Saskia Ehlvest zijn op vakantie met de auto en stoppen onderweg bij een benzinestation om te tanken. Saskia gaat wat drinken halen, maar komt niet meer terug. Rex wordt ongrust en gaat kijken waar zij is maar kan haar niet meer vinden. Saskia is verdwenen en niemand heeft iets gezien.

Saskia was ontvoerd door Raymond Lemorne, die zich afvroeg of hij een misdaad kon plegen en ermee weg kon komen. Hij dacht dit omdat hij ooit een kind van de verdrinkingsdood heeft gered en het idee had dat hij nu goede karma heeft opgebouwd. De ontvoering had hij gedetailleerd uitgewerkt waardoor hij geen sporen achterliet.

Na 8 jaar komt Rex terug met zijn nieuwe vriendin Lieneke. Rex is Saskia echter niet vergeten en plaatst elk jaar een advertentie in de hoop dat iemand iets weet over haar plotselinge verdwijning. Ook dit jaar organiseert Rex een zoetocht om uit te vinden wat er nu echt gebeurt is.

Op een dag reageert iemand op de advertentie, Raymond Lemorne. Hij zegt dat hij de ontvoerder van Saskia is maar dat Rex alleen te weten komt wat er gebeurd is als hij hetzelfde lot ondergaat als Saskia. Rex gaat hiermee akkoord. Onderweg vertelt Lemorne alles aan Rex over de verdwijning van Saskia. Vervolgens verdooft Lemorne Rex en wanneer Rex weer wakker wordt, ligt hij in een grafkist. Van Rex wordt, evenals van Saskia, nooit meer iets vernomen. Nu is het Lieneke die in de positie staat waar Rex ook in stond.

T H E M A

Belangrijke thema’s in het boek zijn de ontvoering, de angst en de eenzaamheid. Het boek draait om de ontvoering van Saskia en vooral gevolgen die de ontvoering heeft op de mensen uit haar omgeving. De impact van de ontvoering wordt beschreven vanuit verschillende oogpunten. Het belangrijkst is die van Rex. Je komt langzaam maar zeker meer te weten door eerst door de ogen van Rex te kijken en door die van Lemorne. De angst en eenzaamheid komt duidelijk naarvoren aan het begin en einde van het boek. Saskia heeft nachtmerries waarbij zij helemaal alleen is. Verder eindigen zowel zij als Rex ook alleen in een kist onder de grond.

B E O O R D E L I N G

Ik geef dit boek 3/5 punten. Het was verreweg het makkelijkste boek. Er was weinig diepgang en niet veel karakterontwikkeling. Wel was het makkelijk geschreven boek en zat er spanning in. Ook was het verhaal van meerdere kanten belicht waardoor het algehele plaatje duidelijk was. Het boek is wel aan te raden als je een snel kort boekje wilt lezn en weinig mentale inspanning hierbij wilt verrichten.

Vals licht – Joost Zwagerman

S A M E N V A T T I N G

Simon Prins is sinds zijn vijftiende geobsedeerd door de prostitutie. Hij was dertien toen hij voor het eerst naar de Achterdam ging met Johnnie Albeda, in zijn woonplaats Alkmaar.Hij brengt sindsdien regelmatig een bezoek aan de Achterdam en spaart ook stiekem geld om een prostituee te kunnen bezoeken.
Op een avond ziet hij Steef, de oudere broer van Johnnie, uit een van de hoerenkamers komen. Steef ziet hem ook en wordt later door Steef en zijn vrienden in elkaar geslagen. Hij wordt uitgescholden voor hoerenloper. Hij schaamde zich daarvoor.

Toen Simon ouder werd, wilde hij weg uit Alkmaar. Hij ging Nederlands studeren in Amsterdam, maar hij bracht zijn het grootste gedeelte van zijn studietijd door bij de hoeren. Daar maakt hij ook voor het eerst contact met Lizzie Rosenfeld. Hij had haar al eens eerder gezien. Hij vond toen ook dat zij een heel bleek gezicht had. Later zag hij haar dus de hoerentent een klant naar buiten laten. Hij ging toen naar haar toe en vroeg wat haar prijs is en gaat bij haar naar binnen, maar binnen gebeurt er niks speciaals. Simon vraagt Lizzie of hij haar naar huis mag brengen en daar stemt ze mee in. Simon ziet Lizzie wel zitten, want vindt dat zij bijzonder is. Lizzie vertelt haar naam en dat ze in Nijmegen studeert. Zij neemt hem ook mee naar haar studentenkamer, wat een soort onderwaterkamer blijkt te zijn. Haar gordijnen zijn altijd gesloten en door bepaalde pastelkleurige lampen, lijkt haar kamer een soort “onderwater effect” te hebben. In haar kamer kletsen ze wat en besluiten elkaar weer eens te zien. Simon bezoekt haar steeds vaker en op een gegeven moment wordt hij ook verliefd op haar. Simon wilt veel over haar weten, maar Lizzie laat niet veel van zichzelf los. Zowel over haar jeugd als haar hoerenleven vertelt ze niet veel. Hij komt wel achter rare gewoontes van haar. Dat ze onder andere leeft op vitamine pilletjes, snoep en babyvoeding. Simon begrijpt ook niet helemaal waar al het geld dat ze verdient naartoe gaat. Ook merkt Simon op dat iemand in een groene Opel haar altijd achtervolgd, waarop Lizzie antwoord dat het een lastige klant is. Dit blijkt later Eddy te zijn, Lizzie’s schuldeiser.

Simon vindt op een gegeven moment foto’s van Lizzie met haar andere jongens en vraagt haar of ze eerdere vriendjes heeft gehad. Lizzie vertelt dat ze twee vriendjes heeft gehad, Jasper en Wesley. Met Jasper is ze zelfs getrouwd geweest komt Simon later ook achter. Hij wilde haar daarom zoeken bij haar werk om uitleg te vragen, maar ze blijkt ziek te zijn. Haar collega Tanya vertelt Simon dat Lizzie helemaal niet in Nijmegen studeert. Simon is boos en wilt een verklaring. Ze krijgen ruzie over de leugens die Lizzie aan Simon had verteld. Onder andere ook dat ze bij een escort bureau genaamd Yab Yum werkt in plaats van alleen in de hoerentent. Lizzie vertelt ook over haar jeugd en dat haar ouders wilden dat ze de beste zou zijn in alles. Als ze dat niet deed, dan werd ze geslagen. Lizzie is toen op haar zeventiende weggelopen uit huis. Ze ontmoette toen Jasper en ging met hem samenwonen en later ook trouwen, maar ze was nooit verliefd op hem. Ze hadden niet veel geld, dus stelde Jasper voordat ze bij Yab Yum moest gaan werken. Ze deed dat en verdiende goed. Maar toen Jasper steeds een groter aandeel wilde, ging Lizzie van het scheiden. Later ontmoette ze Wesley die een keer geld van haar wilde lenen. Maar nadat ze dat had gedaan, hoorde ze niks meer van hem.

Lizzie besluit te stoppen met haar escortwerk en alleen nog achter het raam te gaan werken.
Maar later besluit ze volledig te stoppen met haar werk ook achter het raam. Toch vertrouwt Simon haar niet helemaal en besluit haar te achtervolgen. Als ze een gebouw uitkomt besluit Simon, uit nieuwsgierigheid, naar binnen te gaan in datzelfde gebouw dat Lizzie uitging. Hij komt erachter dat Lizzie bij het CAD (Centrum voor Alcohol en Drugs) sessies volgt, omdat ze aan de drugs verslaafd is geweest. Ze gaat daar iedere week heen om te controleren dat ze geen heroïne meer gebruikt.

Simon en Lizzie gaan op een gegeven moment samenwonen, omdat Lizzie niet meer werkt en haar huur daarom niet meer kan betalen. Lizzie trekt bij Simon in. Simon gaat regelmatig met Lizzie mee naar haar therapiesessies en op een van die sessies vertelt haar therapeut aan Simon dat hij zijn leven weer moet gaan oppakken. En dat doet hij. Hij kan Lizzie nu minder in de gaten houden. Lizzie krijgt ondertussen weer contact met haar ex Jasper, maar dat loopt niet goed af. Ze krijgen ruzie, waar uiteindelijk de politie bij moet worden gehaald.
Simon zoekt later Wesley op, die Lizzie nog 9000 gulden verschuldigd is. Wesley betaalt het geld terug en kan daarmee haar schuldeisers terugbetalen, waar Simon niks vanaf weet. Maar dat loopt mis en ze besluit onder te duiken zonder iets van zichzelf te laten weten. Simon maakt zich zorgen en mist haar, dus ze gaat naar haar opzoek. Simon is radeloos en zoekt uiteindelijk Lizzie’s psychiater op. Hij vertelt haar dat Lizzie aan ‘pseudo logica fantasia’ lijdt, een ziekelijke liegzucht lijdt. Ze is nooit verslaafd geweest aan drugs. Simon is boos dat zij tegen hem heeft gelogen.

Ze leiden beiden weer hun eigen leventje. Simon gaat weer thuis bij zijn ouders wonen. Hij wordt op een dag door Lizzie gebeld dat alles goed is, dat ze bij haar tante in Nijmegen woont en dat ze weer prostituee is totdat ze haar schuld heeft afbetaald. Simon krijgt een nieuwe vriendinnetje, Josje. Maar Simon mist Lizzie en besluit haar na een paar maanden op te bellen. Ze spreken af in Nijmegen op het station. Ze heeft haar leven weer op orde, zegt ze. Ze werkt niet meer, ze heeft een vriend en studeert weer (Nederlands, net als Simon). De relatie tussen haar en Simon is hierna officieel over. Ze zal nooit kunnen vergeten hoe ze hem heeft ontmoet en ze wil haar verleden juist vergeten.

T H E M A

Twee thema’s uit het boek zijn prostitutie en relaties. Simon is geobsedeerd door de prostitutie vanaf een jonge leeftijd. Via de prostitutie leert hij ook het tweede hoofdpersoon, tevens zijn toekomstige vriendin, kennen. De prostitutie is een terugkomend thema omdat het Liz blijft achtervolgen.

Het tweede thema is relaties en dan coornamelijk de onmogelijke liefde tussen Liz en Simon. Simon en Lizzie krijgen een relatie die op voorhand gedoemd is te mislukken (dat gebeurt uiteindelijk ook: door de leugens is de relatie gemaakt om te mislukken). Langzaam maar zeker komt Simon steeds meer over Lizzie zelf te weten. Over haar jeugd, haar eerdere vriendjes en haar huidige situatie. Lizzie blijft echter tegen hem liegen, en Simon begint steeds meer aan de relatie te twijfelen, hoewel hij nog steeds van haar houdt. Uiteindelijk is het voor beiden niet meer te houden en breekt de relatie. Ieder leidt weer z’n eigen leventje.

B E O O R D E L I N G 

Ik geef dit boek 4/5 punten. Het boek kent veel diepgang. Er wordt ook veel tijd geïnvesteerd in het uitleggen van de personages en hun levensloop. Dat zorgt ervoor dat je je makkelijk verplaatst in de hoofdpersonen waardoor je meeleeft met de problemen. Het boek heeft verder een interessant concept en een boeiende thematiek. Er zit veel meer in het boek dan wat je op het eerste oog op valt. Er is een spannende verhaallijn en het boek leest makkelijk weg. Dit is zeker een van de beste boeken die ik gelezen heb.

De tweeling – Tessa de Loo

S A M E N V A T T I N G

Het boek gaat over de reünie van de nu 74-jarige tweeling Anna en Lotte. De twee ontmoeten elkaar in een Belgische spa na lang gescheiden te zijn van elkaar. Het is een moeilijke hereniging, op jonge leeftijd werden de zusjes gescheiden omdat hun ouders kort na elkaar kwamen te overlijden. Anna ging bij een tante in Duitsland wonen en Lotte ging naar een oom in Nederland. Door de oorlog en door de ruzies binnen de familie, zagen de zusjes elkaar slechts twee keren voor de reünie in de spa.
Door de grote verschillen in hun levens rondom de oorlog stelt Lotte zich kil op tegen haar zus. Anna probeert heel erg om een band te krijgen met Lotte. Het grootste deel van het boek bestaat uit het ophalen van herinneringen en gebeurtenissen. De zusjes vertellen elkaar wat zij allemaal hebben meegemaakt sinds hun scheiding.

Anna groeit op op een boerderij en heeft een moeizame jeugd. Ze moet fysiek zwaar werk uitvoeren en ondanks haar intelligentie krijgt zij niet de gelegenheid om te studeren. Na een zware aftakeling van haar oom komt Anna in een klooster terecht, de kerk helpt haar in de moeilijke tijd maar het praat wel de Nazi ideeën goed. Eenmaal uit het klooster, ontvlucht Anna de boerderij en gaat ze naar Keulen waar ze als dienstmeisje gaat werken.

Lotte heeft een makkelijke jeugd ten opzichte van haar zus. Ze groeit op met een liefdevolle moeder en een vrij egoïstische vader die een liefde heeft voor klassieke muziek. Op die manier leert Lotte ook de klassieke muziek kennen en ontwikkeld zij haar zangtalent. Ze woont hier met 3 andere zusjes voor wie zij goed zorgt.
Lotte komt Anna rond het begin van de oorlog opzoeken. Door dit bezoek kwam zij voor het eerst met het nazisme in contact, dit koppelde zij weer aan haar zus. Lotte creëerde een haat tegen Duitsland en zo ook een beetje tegen haar zus.

Anna krijgt een relatie met SS’er Martin Grosalie. Ze zien elkaar niet vaak en spreken elkaar voornamelijk via brieven maar ze trouwen wel. Voor Anna is het gevaarlijk om in Keulen te blijven werken omdat de Engelse geallieerden er al aan het bombarderen waren. Zij verhuist met haar werkgevende familie mee naar oost Duitsland. Haar man wilde dat ze haar baan op zou zeggen om naar Wenen te komen tot hij zou arriveren. Hij stierf aan het front en Anna kreeg dit te horen toen zij net in Wenen aankwam.
Lotte krijgt een relatie met een Joodse man die bij haar onderduikt, uiteindelijk trouwt ze met hem. Er zijn veel joden die bij Lotte haar familie onderduiken. Haar moeder wordt ziek waardoor Lotte alle zorg van de familie op zich draagt.

Aan het einde van de oorlog werkt Anna in een ziekenhuis. Hier ziet zij alle gewonde Duitse soldaten. Lotte moet op haar beurt de hongerwinter meemaken, zij was de sterkste en moest op voedseltochten gaan.
Net wanneer Lotte Anna’s daden en Naziduitsland kan onderscheiden en Anna erkent als haar zus, overleed Anna.

T H E M A

Relatie tussen zussen: de relatie tussen de twee zussen. Hier is ook de meeste ontwikkeling in de vinden. De zusjes hebben voor hun scheiding een uitzonderlijk goede relatie, ze zijn vrijwel onafscheidelijk. Na de scheiding is hun band nog steeds sterk je merkt dat doordat de zusjes elkaar schijven en geïnteresseerd blijven, zelfs tot hun 20e toen Lotte de moeite nam om Anna op te zoeken. Dat bezoek veranderde echter de relatie tussen de zusjes, Lotte kreeg een haat voor Anna. Het leek erop dat Lotte haar zus de schuld gaf van de handelingen van de Nazis, natuurlijk kreeg zij ook schuld omdat zij een Nazi aanhanger was. Anna blijft altijd veel liefde hebben voor Lotte. Dat is te merken aan hoe zij haar best doet in alle gesprekken in de spa, ze blijft proberen om Lotte te overtuigen om te luisteren en haar te begrijpen. Ook al doet Lotte heel kil tegen Anna, er is toch nog blijk van onderlinge liefde, Lotte had ervoor kunnen kiezen om Anna volledig te negeren bij hun ontmoeting, dit deed zij niet. Ook wordt Lotte emotioneel om de dood van haar zus, dit is vrij logisch maar ze wordt emotioneel bij het erkennen van haar zus, dit raakt duidelijk een gevoelige snaar.

 B E O O R D E L I N G

Ik geef het boek 4/5 punten. Het boek leest makkelijk en er is een overzichtelijk thema. Ook worden de gebeurtenissen van voldoende kanten belicht waardoor je een goed overzicht hebt. Vooral de personages zijn goed uitgewerkt, je maakt de ontwikkeling mee waardoor je je goed kan verplaatsen in de karakters. Er is niet veel spanning in het boek maar er is wel een plottwist op het einde. Door het eigen inlevingsvermogen zul je toch meeleven met de hoofdpersonen uit het boek. Het boek is zeker een aanrader.