Van den Vos Reynaerde: Is het verhaal over die slinkse vos na 750 jaar nog steeds zo’n hoogtepunt?

Gerelateerde afbeelding

Van den vos Reynaerde. Je kent het vast wel van literatuurgeschiedenis of je Nederlands docent, maar wat is het nou eigenlijk? Willems’ dierenverhaal uit de dertiende eeuw, waarin hij zijn kritiek op de samenleving geeft. Is het nog steeds de moeite waard om het te lezen?

 

Maar goed, laat me je eerst verwelkomen in de middeleeuwse dierenwereld. Hier is leeuw Nobel de koning, zijn beer Bruun en kat Tibeert zijn vazallen en is vos Reynaerde hun dier die aan het oordeel moet komen. Van alle kanten wordt hij beschuldigd van stelen, bedriegen en moord en het is tijd voor gerechtigheid. “Veroordelen, die schurk!”, “Hang hem aan de galg!” dat is wat de dieren over hem roepen. Echter, de vos is sluw en weet wat hij doet. Zal hij in staat zijn om zichzelf uit de klauwen van de burgers te redden?

 

Laat ik eerst eens even zeggen, ik vind dat dit boek op een aparte manier kritiek geeft op de samenleving. In de positieve zin, want ik lees niet vaak boeken die kritiek leveren op de samenleving zoals Van den vos Reynaerde dat doet. Zo trappen de personages iedere keer weer in de listen van Reynaerde, simpelweg omdat ze zich laten leiden door hun hebzucht. Ook komt dit terug in het feit dat de pastoor een vrouw en een kind heeft, iets dat in die tijd een taboe was als je pastoor was. Op deze manieren weet Willem kritiek op de samenleving te leveren, zonder de samenleving direct te confronteren. Het is eens wat anders en dat mag ik wel.

Reynaerde de vos, man, wat is hij vals. Het dier maakt gebruik van de hebzucht van anderen om te krijgen wat hij wilt, wat je bijvoorbeeld terugziet in de stukken waarin hij de vazallen te slim af probeert te zijn. Echter, dit valt nog wel mee als je het vergelijkt met hoe hij er niet voor terugdeinst om anderen te laten lijden voor zijn eigen profijt. Dit zie je onder andere terug in de scène waarin hij zijn aartsvijanden liet martelen voor zijn eigen “pelgrim kleding”. Vreemd genoeg, heb ik toch sympathie voor hem. Reynaerde is namelijk niet de valsheid zelve: Hij heeft een gezin, waar hij alles voor doet om ze gelukkig te houden. Eigenlijk is die sluwe vos dus een echte antiheld. Ook moet ik toegeven dat ik er ergens toch wel een beetje bewondering voor hem heb, zoals hij zich uit elke situatie weet te werken, hoe lastig die ook is. Om deze redenen heb ik dan ook een beetje een liefde-haat relatie met Reynaerde en daarom is hij dan ook mijn favoriete personage.

Een duidelijk minpunt van het boek is zijn voorspelbaarheid. Dit zie je bijvoorbeeld in de manieren waarop Reynaerde de vazallen van zich af weet te schudden. Steeds weer maakt hij gebruik van hetzelfde en op een gegeven moment kun je zelfs een beetje gaan raden naar wat hij gaat doen. Wat daar niet echt bij helpt, is dat de verteller, die je Reynaerde’s verhaal vertelt, vaak de gebeurtenissen van te voren aankondigt. Zo gebeurt het een keer dat Reynaerde een vals verhaal heeft bedacht om zichzelf ergens uit te praten, maar weet je van te voren al waarom dat verhaal vals is. Vervelend, want je kunt zelf ook wel bedenken wat de vos aan het doen is en een beetje variatie wordt wel gewaardeerd.

Ook is het verhaal langdradig. Soms gebeurt het dat je een bladzijde lang de dialoog van één persoon aan het lezen bent, terwijl er voor de rest helemaal niets gebeurd. Dit wordt vooral duidelijk bij de stukken op het hof, bijvoorbeeld als Grimbeert de das het voor Reynaerde opneemt bij het hof. Bijna vier bladzijdes lees je over wat hij te zeggen heeft, maar daarbij wordt de das geen enkele keer onderbroken. Het maakt het verhaal saaier dan nodig is. Jammer, aangezien een hoger tempo het verhaal een stuk spannender zou kunnen hebben gemaakt.

Tot slot, is dit boek wat voor jou? Als je een boek wilt lezen met een hoge historische waarde, raad ik Van den Vos Reynaerde zeker aan. Het is een leuk middeleeuws dierverhaal, maar de oude schrijfstijl, langdradigheid en voorspelbaarheid zorgen er nou eenmaal voor dat ik dit boek niet lees om zijn literaire waarde. Niet dat het dat niet heeft, integendeel, maar de historische waarde is groter. Verder moet je ook wel tegen een stootje kunnen: De scènes waarin dieren gemarteld of in elkaar geslagen worden, zijn nou niet echt wat je noemt rooskleurig. De schrijver was namelijk niet te verlegen om even snel te vertellen dat er een oog wordt uitgeprikt, of dat er een lap huid wordt verloren. Dus, als je dit boek oppakt, denk daar dan even aan.

 

Met een aparte manier van het bekritiseren van de samenleving en het personage Reynaerde de vos zelf, kent het boek Van den Vos Reynaerde dus een aantal pluspunten. De voorspelbaarheid en langdradigheid van het verhaal maken het verhaal echter saaier dan het zou kunnen zijn. Moeten we deze minpunten zwaarder laten wegen dan de pluspunten en zeggen dat Van den Vos Reynaerde een boek is dat je zou moeten laten liggen? Ik zou zeggen van niet, want historische waarde betekent toch ook wel iets.

3/5

Geplaatst in Jaar 4, Recensies | Een reactie plaatsen

Warenar: Een blijspel waar de munten bij rinkelen

Afbeeldingsresultaat voor warenar cover

Een gierigaard met een pot goud, een zwangere dochter die gehuwd moet worden en chaos en drama overal: P.C. Hoofts Warenar, een blijspel geschreven in 1617. Nou is de vraag, heeft Hoofts verhaal 400 jaar verandering kunnen doorstaan?

De komedie is vernoemd naar zijn hoofdrolspeler: Warenar. Warenar is een oude man en leeft samen met zijn dochter Claartje en zijn huisknecht Reym. Ze leven in de armoede van Amsterdam, maar ook met een verzwegen pot goud onder de vloer. Warenar weet er alles van, maar geld uitgeven doet de gierigaard niet. Hij is sterk van mening dat de schat alleen hem toebehoort en is daarbij zo achterdochtig dat iedereen dat meekrijgt. Reym bijvoorbeeld, wordt iedere dag minstens tien keer uit het huis geschopt, alleen maar omdat Warenar denkt dat zij zijn pot goud heeft gevonden. Niet zo’n goede huissfeer, zou je zeggen. Daarom weet de vader ook niet dat zijn dochter al negen maanden zwanger is, terwijl ze niet eens weet van wie. Als buurman Rijckert voor de deur komt en Warenar’s toestemming krijgt om met zijn dochter te trouwen, breekt er dan ook een hoop chaos los.

Het verhaal is geschreven als een toneelspel en daardoor anders dan ik gewend ben. Op een positieve manier, want het is wel eens leuk om een boek te lezen dat in een andere stijl geschreven is. Ook past de stijl goed bij de origine van het boek. Doordat je het leest als een toneelstuk, krijg je een goed beeld van hoe één van de bekendste toneelstukken in de Gouden Eeuw in die tijd werd opgevoerd.

Dit blijspel is een leuke komedie, zolang je maar van een beetje zwarte humor houdt. Houd je daar niet van, dan zal je wel lachen om het gerijm. Immers, een ruzie waarin iedereen loopt te rijmen met elkaar is nou eenmaal iets wat je niet serieus kan nemen.

Ook heeft het boek een interesserend plot. De chaos en hoe dat langzaam op zijn plaats valt, is boeiend genoeg om je door te laten lezen. Dat het boek dan vier eeuwen oud is, zou je bijna vergeten.

Toch heeft het boek zijn minpunten. Warenar is een achterdochtige gierigaard en daar wordt je vaak aan herinnerd. Te vaak, als je het mij vraagt. De eerste paar keer is het leuk om te lezen dat hij tegen iemand tekeer gaat, maar op een gegeven moment wordt het een béétje repetitief.

Ook het einde klopte niet helemaal naar mijn zin. Het was een vrolijk einde, daar is het dan ook een blijspel voor, maar er gebeurt ook iets dat bij mij een beetje uit de “Middle of nowhere” komt. Ik zal niet vertellen wat, maar het is vreemd.

Dit boek is een aanrader, zolang je maar literatuur uit de Gouden Eeuw wilt lezen. Het blijspel is kort, komisch, maar ook boeiend. Echter, houd je meer van moderne liefdesromannetjes, misdaadthrillers of fantasy, laat dit boek dan maar in de kast staan. Dit boek komt nou eenmaal uit de Gouden Eeuw en dat merk je aan de levensstijl van de personages, wat je bijvoorbeeld ziet aan het feit dat Warenar’s dochter uitgehuwelijkt wordt.

Terug naar de grote vraag: Heeft Hoofts verhaal 400 jaar verandering kunnen doorstaan? Dat heeft het blije toneelspel zeker. Ja, die gaat minstens nog wel een eeuwtje mee.

3/5

Geplaatst in Jaar 4, Recensies | Een reactie plaatsen

Aan niemand vertellen, of misschien toch wel?

Afbeeldingsresultaat voor aan niemand vertellen simone van der vlugt

Het is laat in de avond, als je besluit de hond nog één laatste plas te laten doen. Je hoopt dat hij maar snel klaar is, maar ja, je weet wel beter met die snuffelaar. Ook nu is hij weer iets op het spoor, maar vandaag trekt hij zo vaak aan de lijn dat je geen andere keus hebt dan het gras in te stappen. Uiteindelijk stopt de snuffelaar bij een donker silhouet op de grond en staart hij je aan. Je vraagt je af wat je hond gevonden heeft en besluit er eens wat licht op te werpen met de zaklamp op je telefoon. Het licht onthult een man, met de hondenriem nog in zijn handen, en hij is dood.

Welkom in de wereld van Simone van der Vlugts misdaadthriller, Aan niemand vertellen, waarin niet alleen de “whodunnit?” en de “whydunnit?” wordt beantwoord, maar ook de levens van zowel misdadiger als rechercheur onder de loep worden genomen. Thema’s als struggles met het verleden en lust naar wraak, ze komen er allemaal in voor. Een thriller om in één keer uit te lezen, of om een plaats in de donkerste hoeken van de bibliotheek te geven?

Voordat we die vraag gaan beantwoorden, is het handig om eerst eens te weten waar dit boek nou eigenlijk over gaat. Laat mij je daarvoor introduceren aan de rechercheur Lois Elzinga. Ze woont in Alkmaar, in zo’n pand langs de gracht, en is in haar dertiger jaren. Haar vader heeft haar moeder jaren geleden verlaten voor iemand anders en haar moeder is gestorven in een auto ongeluk. Haar vriendje heeft haar verlaten voor zijn werk en nu stalkt ze hem op facebook. Haar werk is haar grootste tijdverdrijf, maar vanavond is ze vrijaf en zit ze op het feest van haar zus. Haar zus Tessa, die ze vroeger zo graag mocht, maar nu zo deftig is als een opgedofte kat met een strik die het schokkend vindt als je een “taartje” een “gebakje” noemt. Lois wilt weg van haar feest, zo graag dat ze er een moord voor zou willen plegen, maar houdt zich in. Dan wordt ze opgepiept: De politie heeft haar hulp nodig bij een
moord. De curieuze moord van David Hoogland, die meer naar boven zal gaan halen dan
iemand ooit had kunnen denken…

Het verhaal wordt vanuit verschillende perspectieven verteld. Niet alleen vanuit die van Lois, of die van een bijstander, maar ook die van de moordenaar. Je weet dus al vrij snel wie de moordenaar is, maar wie hij of zij nou écht is, dat weet je voor lange tijd niet. Van der Vlugt is
zuinig geweest met het weggeven van informatie. Voor lange tijd laat ze je in het duister tasten, maar ondertussen weet je wel dat er mensen zijn die meer van de moordenaar afweten. Wat ze weten, komt langzaamaan wel naar voren, maar voordat je echt weet wat er gaande is, ben je toch best wel een flink aantal bladzijdes verder. Dit is dan ook zeker één van de sterkere onderdelen van het boek. Verder zorgen de verschillende perspectieven voor een heerlijk poppenkast-effect. Een goed voorbeeld hiervan lees je als Lois besluit om een huis te betreden, waarvan je weet dat de moordenaar daarbinnen zit en haar op zit te wachten. Het poppenkast-effect geeft dit boek ook serieus wat spanning en doet dat op een manier die ik zeker mag.

Wat ook erg sterk is in dit verhaal, zijn de onverwachte wendingen die erin zitten. Dit zie je bijvoorbeeld terug bij de moordenaar. Je weet al vrij snel dat er iets is met hem of haar, maar wat dat dan werkelijk is, dat weet je pas veel later. Ik kan je vertellen dat het een enorme plot twist is, maar lees zelf maar wat er aan de hand is. Net zoals bij de andere plot twists, want spoilers moet je zelf maar aan anderen geven. Iets wat je al snel doet als je over dit boek praat, wat weer lastig kan zijn als je erover wilt babbelen. Toch is deze moeite het wel waard, want de vele plot twists zorgen voor een sterk, tweede element van spanning in dit boek en maken het een echte pageturner.

In dit boek heeft Van der Vlugt ervoor gekozen om in derde persoon tegenwoordige tijd te schrijven. Voor mij serieus jammer, want het zorgde ervoor dat ik me niet goed in kon leven in het verhaal. Ik wilde het wel, het is immers een sterk verhaal, maar verder dan een film in een luidruchtige zaal met een lang iemand in de stoel voor me kreeg ik het niet.

Het boek was kort, maar niet te kort voor het verhaal. Voor het einde daarentegen, valt het te vergelijken met een EA-game: Je hebt het begin van het verhaal, maar voor de rest zal je toch echt de DLC’s, de volgende delen van de trilogie, moeten kopen. Er zit namelijk een enorm open einde in het verhaal en het lijkt wel alsof de schrijver niet wist hoe ze een mooie cliffhanger kon maken. Iets wat je niet zou verwachten van één van de bekendere Nederlandse thrillerschrijvers, maar ook ontzettend jammer. Het zorgt ervoor dat je na het uitlezen van het boek niet nadenkt over de plot twist van de moordenaar, maar over het abrupte eind van het verhaal. Begrijp me niet verkeerd, er is niets mis met een open einde, maar ik vind niet dat je letterlijk op de laatste bladzijde nog wat laatste nieuwe plotlijnen in het verhaal moet gooien.

Dit boek is voor jou, zolang je maar van misdaadthrillers houdt en je in staat bent deel twee en deel drie van deze serie ook te lezen. Eén ding echter, vergeet niet om jezelf een aantal vragen te stellen. “Heb ik een sterke maag?” en “Kan ik tegen een stootje?”. Het verhaal is namelijk niet al te vriendelijk in zijn beschrijvingen van moord en de slachtoffers daarvan, maar heeft ook verkrachting, alcoholisme en zelfmoord als terugkerende thema’s in het boek
zitten. Beste lezer, u bent nu dus gewaarschuwd.

Aan niemand vertellen heeft dus zijn goede kanten, zoals het je voor lange tijd laat gissen en een sterk poppenkast-effect vertoont, maar ook zijn slechte kanten. Echter, moeten we door die afstandelijke schrijfstijl en dat abrupte eind het boek nou echt het donkerste hoekje van de bibliotheek gunnen? Nee. Tast in het duister van het verhaal, niet die van de stoffige  boekenkast.

3.5/5

Geplaatst in Jaar 4, Recensies | Een reactie plaatsen

Welke boeken ga ik lezen?

Voor het eind van dit schooljaar zal ik drie recensies hebben geschreven. Deze gaan over de volgende boeken:

1. Aan Niemand Vertellen, geschreven door Simone van der Vlugt.

Afbeeldingsresultaat voor aan niemand vertellen simone van der vlugt

2. Warenar, geschreven door P. C. Hooft;

Afbeeldingsresultaat voor warenar cover

3. Van den Vos Reynaerde, geschreven door Willem die Madocke maecte.

Gerelateerde afbeelding

In de zomervakantie zal ik een recensie gaan schrijven over Hex, geschreven door Thomas Olde Heuvelt.

Afbeeldingsresultaat voor hex boek cover

Geplaatst in Mijn leeslijst | 2 Reacties