Recensie ‘De rode strik’ van Mensje van Keulen

Titel: De rode strik
Auteur: Mensje van Keulen
Genre: Psychologische roman
Jaar van uitgave: 1994
Aantal pagina’s: 205

De rode strik gaat over de zusjes Maria en Bee. Ze zijn voor hun jonge leeftijd (11 en 9 jaar) al erg zelfstandig; hun moeder is nauwelijks thuis en hun vader kennen ze niet. Ze spelen veel met de andere kinderen in de buurt. Dan krijgt hun moeder een nieuw vriend, die ze al snel ‘de Beestenman’ noemen. Eerst komt hij alleen ‘s avonds op bezoek, maar uiteindelijk komt hij bij hen wonen. Hij plaagt de meisjes constant en drinkt te veel alcohol. Ze hebben een enorme hekel aan hem en zijn van plan hem te vermoorden. Wanneer de meisjes een muisje vinden en deze als huisdier willen houden, vinden ze hem dood in een muizenval. Ze zijn er van overtuigd dat de Beestenman hier achter zit. Hun drang om van hem af te komen wordt alleen maar versterkt wanneer hun moeder naar het ziekenhuis moet na een miskraam. Ze krijgen een konijntje, en wanneer de Beestenman dreigt het konijntje te vermoorden, neemt Maria dit serieus en begint op hem in te slaan met een koekenpan. Vervolgens gooit ze hem de trap af, waardoor het op een ongeluk lijkt. Dan blijkt hij toch nog te leven. Maria schopt tegen zijn hoofd tot hij niet meer beweegt. Bee raakt in shock en verblijft voor de rest van haar leven in een psychiatrische instelling.

Ik vond De rode strik een nogal extreem verhaal. Het plot was niet erg realistisch naar mijn mening. De schrijfstijl van de schrijfster was op zich wel fijn en niet zo ingewikkeld, waardoor je makkelijk door het boek heen kwam. Het verhaal heeft eigenlijk nauwelijks indruk op me gemaakt. Voor één keer lezen was het leuk, maar ik denk niet dat ik me over een aantal jaar nog kan herinneren dat ik dit boek ooit heb aangeraakt.

2/5

Recensie ‘De tolk van Java’ van Alfred Birney

Titel: De tolk van Java
Auteur: Alfred Birney
Genre: Psychologische roman, biografie
Jaar van uitgave: 2016
Aantal pagina’s: 541

De tolk van Java is de biografie van Alan Nolan en diens vader, Arto, die zijn gruwelijke herinneringen van het geweld op Nederlands-Indië omschrijft. Arto vlucht uit Nederlands-Indië en bezwangert een vrouw in Nederland, maar is helemaal geen goede vader. Het geweld dat hij vroeger thuis ervoer bracht hij met zich mee naar zijn huis in Nederland. Op 15-jarige leeftijd ervaart hij het leven onder de wrede Japanse bezetters, tegen wie hij in opstand komt met zijn landgenoten. Wanneer deze echter zijn verdreven, keert de woede van het volk zich naar de Nederlanders. Arto kiest de kant van de Nederlanders en moet vechten tegen de mensen waarmee hij vroeger samen tegen de Japanners vocht. Hij beschrijft de politionele acties waar een enorme hoeveelheid inlanders uitgemoord wordt. Tegen het einde van het boek krijgt Alan te horen dat zijn vader is overleden in Spanje, waar hij al langere tijd woonde. Hoewel hij hem nog niet heeft vergeven voor zijn vreselijke jeugd, besluit Alan de strijd tegen zijn vader nu toch te staken.

De tolk van Java is zeker geen makkelijk boek. Het is een rauwe vertelling van een deel van de Nederlandse geschiedenis die vaak wordt weggestopt. De dingen die worden omschreven zijn gruwelijk en onmenselijk en voor de lezer dus best heftig. Ik wist eigenlijk niet zo veel over de geschiedenis van Nederlands-Indië, dus toen ik aan dit boek begon was ik erg benieuwd. Het verhaal verraste me omdat het zo direct was. Er werd niks weggelaten, hoe erg het ook was. Ik vond het mooi dat er Indonesische woorden werden verwerkt in het verhaal. Dit geeft toch extra karakter. Daarbij was het fijn dat het boek was opgedeeld in stukken. Het boek is best dik, dus af en toe een afdwaling naar een andere verhaallijn was wel goed voor de afwisseling. De schrijfstijl van Alfred Birney paste zich aan aan het personage dat aan het woord was. De vader had een zeer afstandelijke en kille manier van omschrijven, een perfecte documentatie, terwijl Alan meer als een echt persoon aanvoelde. Ik zou het boek zeker aanraden, maar als lezer moet je wel voorbereid zijn op een heftig verhaal.

5/5

Recensie ‘Wil’ van Jeroen Olyslaegers

Titel: Wil
Auteur: Jeroen Olyslaegers
Genre: Psychologische roman
Jaar van uitgave: 2016
Aantal pagina’s: 304

Wil gaat Wilfred Wils, een inmiddels oude man die aan zijn achterkleinzoon vertelt over de tijd waarin hij een hulpagent was tijdens de Tweede Wereldoorlog. Hij helpt bij het opsporen van Joden zodat de overheid er niet achter komt dat hij een werkweigeraar is. Hij is bevriend met Lode en heeft gedurende het verhaal een relatie met diens zusje Yvette. Er wordt verteld over het verzet, maar ook over de verraders. Wilfred speelt eigenlijk met beide kanten mee, maar kiest nooit volledig voor één kant. Aan het einde van het boek wordt Antwerpen bevrijd van de bezetters en blijkt dat Wilfred geen achterkleinzoon heeft.

Hoewel ik de Tweede Wereldoorlog normaal een erg interessant onderwerp vind, was het boek voor mij totaal niet interessant. Het verhaal was vreselijk langdradig en gevuld met onnodige beschrijvingen, waardoor het lang duurde voordat er daadwerkelijk iets gebeurde. Op de momenten dat er iets belangrijks gebeurde kon ik niet stoppen met lezen, maar zodra dat afgelopen was moest ik het boek wegleggen. De manier waarop het hoofdpersonage werd beschreven en zijn manier van doen vond ik wel goed in elkaar gezet door de schrijver, maar dat was niet genoeg om het hele verhaal interessant te maken.

2/5

Recensie ‘Rivieren’ van Martin Michael Driessen

Titel: Rivieren
Auteur: Martin Michael Driessen
Genre: Novelle
Jaar van uitgave: 2016
Aantal pagina’s: 104

Rivieren bestaat uit drie verhalen die allemaal verbonden zijn door één thema: rivieren. Het eerste verhaal, Fleuve sauvage, gaat over een alcoholist en acteur die alleen een rivier afvaart in een kano. Hij vertelt over zijn rampzalige verleden en zijn toekomst, waarvan hij niet zeker is. Het verhaal dat hierop volgt, De reis naar de maan, gaat over twee vrienden die van verschillende stand zijn. De een is zoon van een houthandelaar, de ander werkt bij de houtvlotten. Hij droomt over het afvaren van de rivier en snapt eigenlijk niet zo goed waarom zijn vriend nog contact met hem houdt ondanks het verschil in klasse. In het laatste verhaal, Pierre en Adèle, vormt een rivier een scheiding tussen twee families. De families vinden elkaar niet aardig vanwege verschillen in geloofsovertuiging. Het lijkt onmogelijk een evenwicht te vinden, maar uiteindelijk wordt er toch een wapenstilstand bereikt.

Ik vond Rivieren een fijn boek om te lezen omdat de verhalen lekker kort waren. Er was weinig bijzaak en veel verhaal, dus er waren geen langdradige stukken. Het feit dat de verhalen kort waren, zorgde er wel voor dat ik weinig waarde hechtte aan wat er gebeurde met de personages. Je krijgt als lezer te weinig tijd om je echt in te leven omdat er veel gebeurd op een weinig aantal pagina’s. Het is geen slecht boek, maar niet iets wat ik me later nog kan herinneren omdat het zoveel indruk op me heeft gemaakt.

3/5

Recensie ‘Hersenschimmen’ van J. Bernlef

Titel: Hersenschimmen
Auteur: J. Bernlef
Genre: Psychologische roman
Jaar van uitgave: 1984
Aantal pagina’s: 221

Hersenschimmen vertelt het verhaal van Maarten, een oude man die langzamerhand steeds erger gaat dementeren en de effecten hiervan op hem en de mensen in zijn omgeving. Hij woont al een tijdje met zijn vrouw Vera in de Verenigde Staten. Hij begint het heden en verleden door elkaar te halen. Hoewel het klein begint, wordt het al snel problematisch. Hij is steeds maar in gedachten verzonken en geeft onduidelijke antwoorden op Vera’s vragen. Hij begint uit het niets te zoeken naar snoepjes die zijn oma altijd voor hem verstopte en wacht op een zondag op de schoolbus. Het meisje Phil Taylor komt bij hen wonen om voor Maarten te zorgen wanneer Vera weg is, maar Maarten vergeet steeds wie ze is en begint ook te vergeten wie Vera is. Uiteindelijk weet hij ook niet meer wie hij zelf is en snapt hij de Engelse taal niet meer. Zijn gedachten zijn fragmentarisch en lijken nergens op te slaan. Op zijn sterfbed pakt hij nog Vera’s hand, ook al weet hij niet precies meer wie ze is.

Ik was erg onder de indruk van de schrijfstijl van de schrijver. Het lijkt me erg moeilijk om een goed beeld te krijgen van iemand die aan het dementeren is, maar de schrijver weet toch een realistisch scenario te schetsen. Het verloop van de dementie is heel goed beschreven. Eerst subtiel, maar uiteindelijk overduidelijk. Aan het einde van het boek is de lezer eigenlijk net zo hulpeloos als het hoofdpersonage. Het is helemaal niet duidelijk wat er gebeurd en of wat er wordt beschreven wel naar waarheid is, omdat de verteller het zelf eigenlijk ook niet weet. Het boek is wel moeilijk en behandelt zware onderwerpen, maar het is een heel mooi geheel.

4/5

Recensie ‘Reize door het Aapenland’ van J.A. Schasz

Titel: Reize door het Aapenland
Auteur: J.A. Schasz
Genre: Komedie, reisverhaal
Jaar van uitgave: 1788
Aantal pagina’s: 90

In Reize door het Aapenland vlucht het hoofdpersonage weg uit het dorp waar hij woont na te worden beschuldigd van moord. Omdat hij niet kon kiezen tussen zijn moeder, dienstmeisje, hond en paard, verdronken ze helaas alle vier. Hij komt terecht in het Apenland, waar een volk van apen woont met nummers als namen. Ze willen graag mensen worden, maar de meningen over hoe ze dat gaan bereiken zijn verdeeld. Volgends de ene groep moeten de apen hun gedrag aanpassen, de Nummereenianen, terwijl volgens de andere groep, de Nummervijfianen, de apen hun uiterlijk moeten aanpassen door hun staart eraf te hakken. Degenen die uiteindelijk hun staart eraf hakken gaan dood door de pijn of bloeden zelfs dood. De rest van de apen worden gevangengenomen door een aantal kermismensen. Uiteindelijk wordt de hoofdpersoon wakker en realiseert zich dat het allemaal een droom was.

Reize door het Aapenland is een boek dat vooral kritiek geeft op de politiek. Voordat dit boek werd geschreven kwam het Pruisische leger Willem V te hulp om de patriotten te onderdrukken die streden voor meer democratie en minder absolutisme. De schrijver was zelf patriot. Waarschijnlijk waren de Nummereenianen een representatie van de patriotten. Hoewel ze het gelijk aan hun kant hadden, verloren ze alsnog. Ik vind dat de kritiek op een creatieve manier is verwerkt in het boek. Het idee van een samenleving als in dit boek klinkt absurd, maar was toentertijd wel een spiegel voor de maatschappij. Het boek is een pure satire, iets wat ik eigenlijk nog nooit had gelezen en daarom wel een keer wilde uitproberen. Ik dacht dat het misschien moeilijk zou zijn om te lezen vanwege het wat gedateerde taalgebruik, maar dat viel gelukkig erg mee.

4/5

Recensie ‘Het geheim’ van Anna Enquist

Titel: Het geheim
Auteur: Anna Enquist
Genre: Psychologische roman
Jaar van uitgave: 1996
Aantal pagina’s: 203

Het geheim vertelt over het leven van concertpianiste Wanda en speelt zich af tijdens de Tweede Wereldoorlog. Het verhaal wordt verteld door Wanda zelf in flashbacks en door de ex-man van Wanda in het “nu”. Wanda besteedt vanaf jonge leeftijd al veel tijd achter de piano en krijgt al snel een leraar, meneer De Leon. Tegelijkertijd moet ze haar broertje verstoppen vanwege zijn zware handicap. In plaats van haar middelbare school af te maken, gaat ze naar het muziekconservatorium en reist uiteindelijk de hele wereld af. Het huwelijk met haar man die ze hiervoor heeft leren kennen komt hierdoor erg onder druk te staan, en na een miskraam besluit ze niet meer bij hem terug te komen. Het overlijden van haar ouders zorgt ervoor dat ze een dieptepunt bereikt. Het wordt onthuld dat haar pianoleraar, die tijdens de oorlog werd afgevoerd vanwege zijn Joodse geloof, eigenlijk haar vader is. Wanda kan door haar leeftijd inmiddels nauwelijks nog piano spelen en besluit naar Frankrijk te verhuizen om hier haar leven opnieuw op te bouwen.

In eerste instantie trok dit boek mij aan omdat het verhaal zich grotendeels afspeelt gedurende de Tweede Wereldoorlog. Ik vind het altijd erg interessant om te lezen over hoe mensen in die tijd leefden, en Het geheim is zeker een boek dat goed op het onderwerp ingaat en er een sterk verhaal omheen bouwt. Het muzikale thema trok mij niet echt aan, maar dat kwam deels ook omdat ik niet alle muzikale termen kende. Omdat het verhaal niet chronologisch verteld wordt, moet je het hele boek lezen om de volledige waarheid te weten te komen, en dat is zeker een factor die ervoor heeft gezorgd dat ik in het verhaal bleef zitten. Ik vond de titel ook erg mysterieus, zeker omdat je eigenlijk helemaal niet weet dat er een geheim is tot de onthulling. Hoewel ik normaal een open einde wel leuk vind, paste het naar mijn gevoel niet helemaal hier, dus dat was wel enigszins onbevredigend. Verder focuste het boek veel op de gevoelens van het personage en hiermee speelt de schrijfster goed in op de emoties van de lezer. Er wordt heel veel ingegaan op de psychologie achter de gebeurtenissen en wat deze doen met het hoofdpersonage. De schrijfster heeft een fijne schrijfstijl en gaat niet te lang door op oninteressante of onbelangrijke stukken. Door soms van perspectief, en daarmee ook van tijdsvolgorde, te wisselen, blijft er spanning in het verhaal zitten.

3/5

Recensie ‘Alles wat er was’ van Hanna Bervoets

Titel: Alles wat er was
A
uteur: Hanna Bervoets
Genre: Psychologische roman
Jaar van uitgave: 2013
Aantal pagina’s: 256

Alles wat er was is het verhaal van Merel, die samen met zeven anderen opgesloten zit in een schoolgebouw op last van de overheid. Buiten hangt een dikke, ondoordringbare mist. Zij gebruikt de agenda van een meisje als dagboek en verteld hierin wat er gebeurt terwijl ze proberen te overleven met schaarse voedselvoorraden en onderlinge spanningen.

Alles wat er was is een interessant, maar ook erg ingewikkeld verhaal. De vertelling is niet chronologisch, dus het verhaal speelt zich steeds op een andere dag af. Als lezer moet je dan wel verder lezen om erachter te komen hoe alles precies in elkaar zit, omdat je anders stukjes mist. De schrijfster heeft deze verwarrende tijdsvolgorde slim in het verhaal verwerkt. Omdat het als een dagboek geschreven is en het verhaal dus vanuit de eerste persoon wordt verteld, word je als lezer veel meer betrokken en voel je meer empathie voor het hoofdpersonage. Het apocalyptische aspect was wat me vooral aantrok tot dit boek omdat dat niet iets is wat vaak wordt geassocieerd met “echte” literatuur. Het zet je aan het denken: hoe zou ik handelen in een soortgelijke situatie? De schrijfstijl past goed bij de gebeurtenissen in het boek. Het hoofdpersonage wordt met verloop van tijd steeds minder helder en dit is ook terug te lezen in het verhaal. Haar gedachtegang wordt minder makkelijk om te volgen, zowel voor de lezer als voor haarzelf.

4/5