Hersenschimmen, Bernlef

Hersenschimmen. Dat is de titel van het meest populaire boek dat geschreven is door de inmiddels overleden maar oh zo geroemde schrijver Bernlef. De roman is geschreven in 1984, en ligt dus al wat jaartjes op de boekenplanken. Het boek zit sinds 2010 dankzij de grote populariteit al op de 50e druk. Het boek gaat over een 71-jarige man, Maarten Klein, die begint met dementeren. Hij woonde oorspronkelijk in Nederland, maar is verhuisd naar Amerika en woont daar samen met zijn vrouw Vera. Naarmate de hoofdstukken verstrijken, verslechtert de geestelijke gezondheid van Maarten. Hij vergeet dingen, beseft steeds minder en hierdoor verslechtert de relatie met zijn vrouw ook. Op het ene moment is hij geestelijk kraakhelder, op het andere moment weet hij niet veel meer. Tevens wordt het steeds moeilijker voor hem om zijn gevoelens te uiten door middel van woorden. Uiteindelijk gaat het helemaal mis. Hij kent zijn pianostukken niet meer, herkent zijn eigen spiegelbeeld niet en begint zijn vrouw, Vera, te vergeten. De titel van dit boek is makkelijk te verklaren, Maarten ziet elke dag schimmen van zijn verleden maar die worden steeds minder helder.

Bernlef wilde met dit boek niet alleen de lezers vermaken, maar ook een zekere dosis informatie geven. Het thema van dit boek is namelijk het proces van dementie, en Bernlef laat de lezers inzien hoe het proces van dementie uitpakt voor een willekeurig persoon. De schrijver doet op dit gebied extra zijn best, aangezien het hele verhaal vanuit het perspectief van de hoofdpersoon is geschreven.

Nu maar eens kijken of dit boek de goede beoordelingen écht waard is. Ten eerste heb ik direct opgemerkt dat de opbouw van het verhaal erg strak en logisch is. Je stapt niet middenin een verhaal, maar netjes bij het begin, richting het einde. Wel komen er flashbacks en herinneringen in voor, die de opbouw weer een beetje verstoren. Voorbeelden hiervan zijn de herinneringen die hij krijgt over zijn vrouw (Vera) van jaren geleden, die best lang duren.
Daarnaast ben ik heel tevreden over de mate van expressiviteit. Dat was te verwachten, aangezien het verhaal is geschreven vanuit Maarten zelf. Dit vergroot de verbinding met de hoofdpersoon en heb ik hem beter leren kennen. Zo zijn er veel stukken waarin Maarten uit het raam kijkt, en alles wat hij denkt geschreven staat. Zo krijgt men een beter beeld van een persoon en dat heeft Bernlef goed gedaan.

Ook niet onbelangrijk is de vraag of het verhaal realistisch is. Dit is volgens mij zeker het geval. Dit komt vooral door het feit dat het verhaal zou zich in het echt zeker kunnen hebben afgespeeld. Dit kan positief en negatief zijn, aangezien een verhaal dan snel als ‘saai’ kan worden bestempeld. Hier kunnen we ons in vinden, personen die de spectaculaire Harry Potter boeken of James Bond films gewend zijn, zullen van dit boek niet warm worden. Op bepaalde momenten vond ik het zelfs saai en veel te langdradig, maar dit hangt uiteraard sterk af van de smaak van de lezer. En daar valt gelukkig niet over te twisten.

Voor een persoon die nog nooit een boek heeft gelezen dat is geschreven door Bernlef zal dit boek best lastig zijn om te doorgronden. Zoals ik al eerder aangaf schrijft Bernlef (in dit boek volledig) vanuit het perspectief van de hoofdpersoon. Nu hoeft dit niet direct een probleem te zijn, echter is de stijl die Bernlef hierbij gebruikt best apart. Het is heel verwarrend geschreven, met veel korte zinnetjes die eigenlijk de gedachten van de hoofdpersoon uitdrukken.  Dit is eigenlijk in het hele boek het geval en kan voor veel mensen (waaronder ikzelf in het begin) als een moeilijk te begrijpen schrijfstijl worden gezien.

Tot slot is dit boek erg kennis verrijkend. Als lezer leer je echt meer over dementie en leer je je in te leven in de hoofdpersoon, wat op veel momenten erg interessant is.

Kortom: dit boek is zeer geschikt voor mensen die houden van diepe, ontroerende, meeslepende verhalen waar veel emoties in voorkomen.

1 reactie op “Hersenschimmen, Bernlef

Geef een reactie

Je e-mailadres wordt niet gepubliceerd. Verplichte velden zijn gemarkeerd met *

*

De volgende HTML tags en attributen zijn toegestaan: <a href="" title=""> <abbr title=""> <acronym title=""> <b> <blockquote cite=""> <cite> <code> <del datetime=""> <em> <i> <q cite=""> <strike> <strong>