De Houdgreep

Schrijver:                                Zwagerman, Joost
Titel:                                       De houdgreep
Jaar van uitgave:                    1986
Bron:                                      Het Parool
Publicatiedatum:                    17-10-1986
Recensent:                             Lucas Ligtenberg
Recensietitel:                         Werkelijkheid onder de duim van Zwagerman
Taal:                                       Nederlands
Samenvatting.
Adriënne, een Nederlands meisje, is au-pair bij het gezin Rafferty, die in Londen wonen. Om haar opvallende verveling te doorbreken stelt meneer Rafferty voor op een vereniging te gaan. Ze kiest een fotografiecursus uit, wat goed bevalt. Dan ontmoet ze Ingmar Booy. Ze trekken steeds meer met elkaar op en er ontstaat een liefdesrelatie. Ingmars broer, Siewald, is een succesvolle maker van promotiefilmpjes van popmusici. De verhouding tussen Ingmar en Adriënne fascineert hem zo, dat hij ze in zijn nieuwe project wil; een metaalblauwe videoclip. Omdat Ingmar over twee weken weer naar Nederland terugmoet, is Adriënne niet zo enthousiast, maar ze laat zich toch overhalen. Adriënne krijgt last van nachtmerries over haar buik die opzwelt, ze houdt erg van haar lichaam. Ze zit niet lekker meer in haar vel en vertelt het Ingmar. Nadat Ingmar vertrokken is naar Nederland, worden liefdesbrieven uitgewisseld. Ze voelen beide een groot gemis. Als de clip in premiere gaat ziet Adriënne zichzelf met een opzwellende bui. Ze krijgt er door de telefoon ruzie over met Ingmar, die haar geheim aan Siewald heeft verteld. Siewald heeft aan de clip gesleuteld en allebei willen ze naar elkaar toe om het uit te praten, maar dat is niet mogelijk.
Literom recensie:
Ingmar Bergman en Ingmar Booy. De eerste is een bekend Zweeds filmer, de tweede is de hoofdpersoon in de roman De houdgreep van Joost Zwagerman. Zij hebben hun voornaam gemeen en het lijkt me dat de schrijver hier niet zonder reden voor heeft gekozen. De naam Ingmar Booy is echter het zoveelste monstrum in de Nederlandse romanliteratuur, die al gezegend is met Arend Barend Dreverhaven, Frits Schotel de Bie en vele anderen. Zwagerman publiceerde verhalen en gedichten in Optima en een aantal andere literaire bladen. Zijn romandebuut De houdgreep speelt zich af in Londen. De Nederlandse student Ingmar Booy verblijft gedurende de zomervakantie bij zijn broer Siewald, een succesvol videoclipmaker. Op een zondagochtend ontmoet Ingmar het Nederlandse au-pairmeisje Adriënne in Hyde Park Corner en er ontspint zich een romance tussen de twee. Ze brengen veel tijd samen door met als thuishaven de woning van Siewald.
Deze komt op het idee een videoclip te maken waarin Ingmar en Adriënne gaan figureren. Kort nadat die is voltooid moet Ingmar weer naar Nederland en valt Adriënne terug in haar eentonige au-pairbestaan. Is hiermee een doodgewone vakantieliefde ten einde? De houdgreep is een goed geschreven roman en de schrijver is op een prettige manier pretentieus. Er is een door de schrijver geschapen verteller aan het woord die voortdurend laat merken dat hij aanwezig is. Dit kan gemakkelijk tot oubolligheid leiden maar Zwagerman weet het in de hand te houden. De lezer krijgt les in het vermijden van clichés: “Ze had veel van zijn boeken verslonden (nee, er is geen ander woord dan het doorkookte “verslinden” voor haar leesgedrag).” We komen het vaker tegen en het effect is niet onaardig. Het meisje Adriënne heeft als hobby fotograferen en Ingmars broer maakt videoclips. En Ingmar Booy zelf, is dat een filmer?
Nee, merkwaardig genoeg is hij voortdurend het onderwerp van foto en clip alsof hij een spel speelt met de werkelijkheid, die de anderen zo hardnekkig onder de duim proberen te krijgen, ofte wel: in een houdgreep proberen te nemen. De schrijver wil duidelijk laten merken dat hij niet van de straat is. Na een motto dat ontleend is aan Kundera’s Ondraaglijke lichtheid volgen verwijzingen naar Rhijnvis Feit, Emily Brontë en Oek de Jong. Voor een goed begrip van een verhaal is bekendheid met die wereldliteratuur niet noodzakelijk. We kunnen het misschien beter beschouwen als een probleem van de schrijver: erudiet zijn is heus geen pretje. De enige interessante verwijzing naar de literatuur betreft Het seksuele bolwerk van Mulisch. In dit boek wordt over een van Freuds leerlingen, Wilhelm Reich, een literaire biografie geschreven. Op een boeiende manier weet Mulisch van de biografische stukjes een literaire legpuzzel te maken waarin alles zijn plaats heeft. De figuur Wilhelm Reich, geen romanheld maar een historisch figuur, is voor Siewald Booy interessant genoeg om in een videoclip te verwerken.
De persoon van Siewald kunnen we beschouwen als een tegenhanger van de literaire Reich bij Mulisch. Zoals Reich in zijn jeugd een ingrijpende ervaring had doordat hij zijn huisleraar met zijn moeder zag neuken, zo ziet Siewald zijn broertje Ingmar en Adriënne samen in bed. Het sleutelgat waardoor de jonge Reich naar de moeder en de leraar keek wordt overeenkomstig de eisen van deze tijd de zoeker van Siewalds camera. En dat brengt hem op het idee die videoclip met Ingmar en Adriënne te maken. Nog een aardigheidje: het adres van Siewald luidt Aberton Place “vlak bij Abbey road”. Verderop in het boek heet het opeens Abercorn Place, en dat moet het volgens de plattegrond van Londen in werkelijkheid zijn. Als Zwagerman zijn metaforen weet te doseren en zijn eruditie weet te kanaliseren ben ik zeer benieuwd naar nieuwe verhalen en romans.
Mee eens en niet mee eens:
Mee eens: “merkwaardig genoeg is hij voortdurend het onderwerp van foto en clip alsof hij een spel speelt met de werkelijkheid, die de anderen zo hardnekkig onder de duim proberen te krijgen, ofte wel: in een houdgreep proberen te nemen.”
Ik ben het hier mee eens omdat ik dit ook dacht. Adriënne is i.p.v. de omgeving constant Ingmar Booy aan het vast leggen op foto. Alsof ze hem in haar camera wil opsluiten. Aan de andere kan probeert Siewald hetzelfde maar dan met zijn film camera.

 

Niet mee eens: “Er is een door de schrijver geschapen verteller aan het woord die voortdurend laat merken dat hij aanwezig is.”
Ik ben het hier niet mee eens omdat ik meer het idee heb dat er geen verteller is. Je leest het vanuit de gedachten van Ingmar Booy of Adriënne zonder dat er al te veel emotie in voorkomt.
Mijn mening:
Ik vond het een moeilijk boek om te lezen, vooral het uitleggen van de foto artistiek en de titel verklaring vind ik best ingewikkeld.

 

Desalniettemin is het een leuk verhaal om te lezen. Hoewel ik me er wel tot moet aan zetten om het te lezen. Er zit nauwelijks tot geen spanning in het verhaal en gebeurt eigenlijk niets actiefs. Het gaat puur alleen maar om Ingmar en Adriënne.
Doordat ik sommige stukken moeilijk en saai vind om te lezen, leest het boek niet lekker. Ik kan me dan ook moeilijk inleven in het hoofdpersonen. Ik voel niet met ze mee.

 

Geef een reactie

Je e-mailadres wordt niet gepubliceerd. Verplichte velden zijn gemarkeerd met *

*

De volgende HTML tags en attributen zijn toegestaan: <a href="" title=""> <abbr title=""> <acronym title=""> <b> <blockquote cite=""> <cite> <code> <del datetime=""> <em> <i> <q cite=""> <strike> <strong>