Recensie: Bezonken Rood

Afbeeldingsresultaat voor bezonken roodBezonken Rood
Auteur: Jeroen Brouwers
Uitgegeven: 1981 door De Arbeiderspers
Pagina’s: 152

Eerste zin
‘De wind, die eigenlijk alleen zo nu en dan maar eens komt neergestreken, voortdurend komende van en onderweg naar elders, maar nooit constant op één plaats bezig, draagt vlaagsgewijs nu een verkwikkende, dan weer onverkwikkende geuren aan, en soms een wolk vlinders of libellen, maar ook wel soms een zwerm zwarte vogels, -en is hij weer voorbij, dan blijft geruime tijd alles in de tuis, wat maar bewegen kan en door hem is aangeraakt, in beweging.’

Afbeeldingsresultaat voor jeroen brouwers


Samenvatting
Het verhaal speelt zich af in Nederland het op het eiland Java. Het gaat over de schrijver zelf, over zijn leven en over het leven als kleuter samen met zijn moeder in de Jappenkampen. Het boek begint met een telefoontje; de moeder van Jeroen, de schrijver en de hoofdpersoon,  is overleden.  De vrouw waarmee hij al jaren geen contact meer heeft gehad.  Jeroen heeft last van angstaanvallen en boze gevoelen naar zijn moeder. In het boek wordt nooit helemaal duidelijk waarom. Maar met eigen inzicht is te bedenken dat de jappenkampen beide personen zo hebben beschadigd dat een goede band tussen de twee, onmogelijk zou kunnen zijn. Hij vergelijkt ook meerdere malen zijn moeder met een andere vrouw waar hij een vage relatie mee heeft, ze ontmoeten elkaar vooral voor genot. ‘Het beste dat mensen elkaar kunnen toewensen is: dat ze niet van elkaar gaan houden.’ Pagina 22.

Er wordt verteld over de omstandigheden in het zeer gevreesde kamp Tjideng in 1945. Geen verdere informatie wordt gegeven over hoe ze er in terecht zijn gekomen en hoe eruit. Alleen over het moment van er in zitten. Zijn zusje, zijn om en zijn moeder zaten gezamenlijk met hem in het kamp. Alleen zijn moeder en hij hebben het uiteindelijk overleefd. Maar zijn moeder is verschrikkelijk mishandeld en haar zoon is mentaal voor altijd beschadigd door de dingen die hij in dat kamp heeft ervaren.

Beoordeling
Wat een verschrikkelijk verhaal, sommige scenes werden niet gespaard van ranzige en nare details. Ik heb het dan over de momenten in het verhaal waar het gaat over de mishandeling van de vrouwen door de jappen. Werkelijk gruwelijk.

Ondanks al deze nare gebeurtenissen, hield mij dit niet tegen om het boek uit te lezen. De manier van schrijven door de auteur is namelijk waanzinnig. Soms iets te poëtisch maar meestal on point. Hij gebruikt allerlei beeldspraken en metaforen.

“Ik behoor tot het soort mensen dat niet ‘gelukkig’ kan zijn: ziek van altijddurende onrust, ziek van altijddurende angst, het liefst versuft door pillen, het liefst stomdronken, het liefst slapend, het liefst afwezig.

Nu mijn moeder dan toch nog is dood gegaan, is het of er opeens deuren in mij openklappen die tot hier gesloten waren geweest en of ik deur na deur moet door gaan om terug te keren naar een of anders begin in de mist van mij bestaan, – maar ik wil niet door al die deuren terug naar het verleden.
Ontneem mij mijn herinneringen, het vuur in ermee, net als mijn moeder.”

Het is intrigerend om te zien hoe hij als klein kind omging met de vreselijk gebeurtenissen en om te zien hoe die hem nog steeds tekenen zoals hierboven te lezen is.

Ook zeer interessant om te zien wat de psychische gevolgen waren, echt boeiend. Dit is te zien in het feit dat hij daar samen met alleen maar vrouwen en de kinderen daarvan heeft gezeten. Dat heeft er voor gezorgd dat hij ze op een bepaalde manier beoordeeld en dit heeft gevolgen op de manier waarop hij met zijn vrouwen in zijn leven omgaat:

“Tot de vanzelfsprekendheden van mijn kleuterjaren behoorde het besef dat vrouwen een pak rammel moesten krijgen of op andere manieren moesten worden gefolterd of gestraft. Ik was, na het kamp, een grijsvolwassene bijna zesjarig jongetje, ‘verwilderd’, ‘immoreel’, gespeend van ‘gevoel’. ”

Door die poëtische gedachtes tussen de zinnen te gooien en door de soms absurd lange zinnen , is het boek niet altijd goed te volgen. Maar hierdoor krijgt het verhaal wel zijn diepgang. Je krijgt dan pas echt goed inzicht in hoe de hoofdpersoon zich voelt, wat er nou precies in hem omgaat.

Meerdere malen heb ik mij afgevraagd tot hoever de waarheid van het verhaal er was. Het is een roman, maar het is wel gebaseerd op feiten van de geschiedenis. Ik ben benieuwd hoe verre hij het verhaal heeft aangedikt.

Een verschrikkelijk en droevig verhaal, maar ontzettend goed geschreven.

 

Geef een reactie

Je e-mailadres wordt niet gepubliceerd. Verplichte velden zijn gemarkeerd met *

*

De volgende HTML tags en attributen zijn toegestaan: <a href="" title=""> <abbr title=""> <acronym title=""> <b> <blockquote cite=""> <cite> <code> <del datetime=""> <em> <i> <q cite=""> <strike> <strong>