Recensie: Hersenschimmen

Hersenschimmen

Inhoudelijk:
Auteur: J. Bernlef
Uitgever: Querido
Pagina’s: 160

Eerste zin:
Misschien komt het door de sneeuw dat ik me ‘s morgens al zo moe voel.

Samenvatting

De schrijver vertelt een verhaal over Maarten; een demente man die samen met zijn vrouw woont. Al in de eerste paar bladzijdes wordt duidelijk dat zijn geheugen niet mer werkt zoals het hoort. Het begint allemaal in de winter terwijl hij wacht tot de lente komt. Elke dag vergeet hij dingen, steeds meer schaamte vult hem. Hij slaapt die nacht slecht. Het hele verhaal komen er kleine vergissingen en verwarringen bij. Ook zijn omgeving heeft moeite met de ontwikkelingen. Zo is zijn vrouw Vera ontzettend ongerust wanneer hij bijna een dag is verdwenen en hij de hond is vergeten. De volgende dagen ontwikkelen zich meer en meer problemen. Hij is de tijd volledig kwijt en gaat uit bed om vreemde tijden. Hij is ontzettend verward.

Vera is ondertussen bij de dokter geweest om Maarten zijn gezondheid te bespreken. Opnieuw wordt die dag gevuld met herinneren en vergeten. Zelfs foto’s helpen hem niet. Hij raakt steeds verder zijn verstand kwijt en zijn hoofd wordt gevuld met puur zintuiglijke waarnemingen. Af en toe ziet hij het verband tussen de dingen en in korte tijd is het weer verdwenen. Normale gesprekken zijn zeldzaam. Hij ontsnapt meerde malen uit zijn huis. Uiteindelijk kan Vera het niet meer aan en brengt hem naar een kliniek. Het denken van Maarten is bijna volledig verdwenen. Hij is als maar meer gedesoriënteerd en er blijft eigenlijk niks meer van de man over. Helemaal aan het eind is Vera bij hem op bezoek en vertelt ze dat het lente wordt, maar dat is voor Maarten al te laat.

Beoordeling

De manier waarop de schrijver je meeneemt in de wereld van de demente, is uniek. Je voelt je even verdwaalt en verward als de hoofdpersoon zelf door de subjectiviteit van het boek. Er is geen alwetende verteller, je ondervindt het verhaal op dezelfde verwarrende manier als de demente. Daardoor voelt het als lezer ook als een vreemd en raar geheel. Het zorgt er wel voor dat het lezen lastiger gaat, omdat een duidelijk geheel af en toe ontbreekt. En dan beseffen dat een demente dit ervaart als zijn leven. Veel medelijden en verdriet brengt het boek met zich mee. Niet alleen de hoofdpersoon, maar ook de mensen om hem heen krijgen te maken met de gevolgen van de dementie.

Ook hier schrijft de auteur graag over de details van de omgeving. Dit tekent alleen maar een duidelijker beeld van de dementie van Maarten. Hij ziet dingen anders, voor het eerst, elke keer opnieuw. Soms met een verband en soms alleen als waarneming. Interessant hoe gedachtes van een mens ontstaan.

Ondanks dat ik mij totaal niet in deze levensfase bevind, kon ik me goed verplaatsen in de hoofdpersoon. Alsof zijn leven een grote droom is, waar de lijdraad lastig te vinden is. De verwarring die de hoofdpersoon ervaart, lijkt op een slechte nachtmerrie, waar je nooit meer uit wakker wordt.

Ik hoop dat ik nooit met dementie te maken zal hebben in mijn leven.

Rianne Hart

Geef een reactie

Je e-mailadres wordt niet gepubliceerd. Verplichte velden zijn gemarkeerd met *

*

De volgende HTML tags en attributen zijn toegestaan: <a href="" title=""> <abbr title=""> <acronym title=""> <b> <blockquote cite=""> <cite> <code> <del datetime=""> <em> <i> <q cite=""> <strike> <strong>